Prawo w praktyce – Przypadek nr 44.

Powrót do listy przypadków

Przypadek nr 44. Prawo w praktyce. Służebność drogi koniecznej a odmowa lokalizacji zjazdu z drogi publicznej.

Sygnatury spraw w toku: 

• Postanowienie Sądu Rejonowego w Radomiu VII Wydział Cywilny z dnia 29 kwietnia 2026 roku w sprawie VII Ns 617/19 o umorzeniu postępowania w sprawie ustanowienie służebności drogi koniecznej,
• Decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Warszawie z dnia 11 lutego 2026 roku o sygnaturze O/WA.Z-3.4241.23.2026.1.EC odmawiająca wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi krajowej nr 9,
• Decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Warszawie z dnia 11 marca 2026 roku o sygnaturze O/WA.Z-3.4241.23.2026.2.EC uchylająca decyzję odmawiająca wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu zwykłego z drogi krajowej nr 9 oraz wydająca zezwolenie na lokalizację zjazdu zwykłego z drogi krajowej nr 9.

 Okres trwania sprawy:  (lipiec 2019) październik 2025 – kwiecień 2026*

(* Sprawa została przez naszą kancelarię przejęta w październiku 2025 roku i definitywnie rozwiązana w okresie 7 miesięcy z czym przez 7 lat nie mógł sobie poradzić wymiar sprawiedliwości, zarządca drogi publicznej oraz poprzedni prawnicy.  Zostały poprawione wszystkie błędy poprzednich adwokatów, radców prawnych i instytucji zaangażowanych w rozwiązywanie sprawy)

Efekt działań kancelarii: doprowadzenie do uzyskania zezwolenia na lokalizację zjazdu zwykłego z drogi krajowej nr 9 do nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym oraz umorzenie niekorzystnego dla wszystkich stron postępowania o ustanowienie służebności drogi koniecznej.

***

W dniu 12 lipca 2019 roku został złożony do Sądu Rejonowego w Radomiu wniosek o ustanowienie służebności drogi koniecznej dla nieruchomości o następującym położeniu:

– nieruchomość Wnioskodawców (Skaryszew, powiat Radomski) przylegała krawędzią do pasa drogi publicznej drogi krajowej nr 9 (droga klasy technicznej „GP”) na długości ponad 6 metrów, a więc „teoretycznie” miała dostęp do drogi publicznej,

– nieruchomość Wnioskodawców (Skaryszew, powiat Radomski) nie miała jednak urządzonego zjazdu zwykłego z drogi krajowej nr 9 do własnej posesji,

– problemem w uzyskaniu zezwolenie na lokalizację zjazdu zwykłego były obowiązujące do dnia 21 września 2022 roku regulacje dawnego § 9 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 02 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie które uniemożliwiały lokalizację zjazdu z nieruchomości na jezdnię główną drogi klasy „GP”

– problemem w uzyskaniu zezwolenie na lokalizację zjazdu zwykłego był fakt tego, iż w miejscu styku z nieruchomości Wnioskodawców z drogą publiczną była usytuowana zatoka autobusowa.

Wnioskodawcy wielokrotnie starali się uzyskać od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenie na lokalizację zjazdu. Okazało się to bezskuteczne.

Kuriozum całej sprawy zasadzało się także na tym, iż na rzeczonym odcinku drogi krajowej nr 9 było zlokalizowanych kilkadziesiąt zjazdów do posesji, w tym dwa zjazdu wpadały już w istniejącą zatokę autobusową.

Z takim stanem faktycznym zderzył się Sąd Rejonowy w Radomiu, który otrzymał wniosek o ustanowienie służebności drogi koniecznej przez sąsiednie nieruchomości tak aby właścicielka nieruchomości izolowanej (brak zjazdu) mogła skorzystać ze zjazdów sąsiednich. Oczywiście spotkało się to z drastycznym oporem i obstrukcją sąsiadów.

Sąd Rejonowy w Radomiu zapytał najpierw Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad czy rzeczywiście nie ma możliwości lokalizacji zjazdu z drogi krajowej nr 9 do nieruchomości Wnioskodawców.

W aktach sprawy znajdowała się korespondencja prowadzona z zarządcą drogi publicznej (na wezwanie Sądu Rejonowego w Radomiu lub złożona przez strony postępowania):

• pismo GDDKiA Oddział Warszawa z dnia 08 stycznia 2021 roku o sygnaturze O/WA.Z.22.T.3.420.2.2021 (karta 35 akt sprawy VII Ns 617/19),
• pismo GDDKiA Oddział Warszawa z dnia 02 maja 2022 roku o sygnaturze O/WA.Z-3.4241.232.2022.EC (karta 92 i 93 akt sprawy VII Ns 617/19),
• pismo GDDKiA Oddział Warszawa z dnia 30 maja 2022 roku o sygnaturze O/WA.Z-3.4241.345.2022.ZDJ (karta 99 akt sprawy VII Ns 617/19),
• pismo GDDKiA Oddział Warszawa z dnia 21 lipca 2022 roku o sygnaturze O/WA.Z-3.4241.345.2022.1.ZDJ (karta 117 akt sprawy VII Ns 617/19).

W udzielanych odpowiedziach Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Warszawie opierał się na regulacji § 9 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 02 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U.2016.124 t.j.), gdzie wskazano iż „stosowanie na drodze klasy GP zjazdów jest dopuszczalne wyjątkowo, gdy brak innej możliwości dojazdu lub nie jest uzasadnione bądź możliwe wykonanie albo wykorzystanie istniejącej drogi klasy D lub L do obsługi przyległych nieruchomości”.

Generalnie regulacja ta historycznie co do zasady eliminowała możliwość lokalizacji nowych zjazdów z dróg publicznych klasy „GP”.

W latach 2019 – 2025 Sąd Rejonowy w Radomiu procedował zatem postępowanie o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Wezwał do udziału w sprawie właścicieli sąsiednich nieruchomości (art. 510 ustawy Kodeks Postępowania Cywilnego, art. 626 ustawy Kodeks Postępowania Cywilnego) oraz badał alternatywne możliwości przeprowadzenia służebności drogi koniecznej przez sąsiednie nieruchomości i wykorzystanie już istniejących zjazdów z drogi krajowej nr 9.

Nietrudno się domyśleć, iż wszyscy sąsiedzi prowadzili realną obstrukcję tego postępowania na wszystkich możliwych szczeblach, aby uniknąć obciążenia własnej nieruchomości służebnością drogi koniecznej.

W sprawie zostały już przeprowadzone opinii biegłego sądowego geodety który wskazał wariantowe możliwości obciążenia działek sąsiednich służebnością drogi koniecznej. Następnie zostały przeprowadzone czynności biegłego z zakresu szacowania wartości jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej.

Na dzień 20 listopada 2025 roku Sąd Rejonowy w Radomiu wyznaczył ostatni termin rozprawy w sprawie VII Ns 617/19.

Na miesiąc przed tym terminem  (październik 2025 roku) zgłosił się do Nas jeden z uczestników postępowania w sprawie VII Ns 617/19. Była to osoba, której nieruchomość mogła zostać obciążona rzeczoną służebnością drogi koniecznej z dużym prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością.

Padło zasadnicze pytanie: Czy coś da się zrobić? Niech Pan ratuje.

Dokonaliśmy analizy stanu faktycznego oraz akt postepowania w sprawie.

Na postawione pytanie r. rp. dr inż. Jonatan Hasiewicz odpowiedział: „Tak, da się zrobić. I ja to Panu odkręcę. Ale nie będzie to proste”.

Ku naszemu zaskoczeniu wszystkie organy zaangażowane w sprawę, sędzia prowadząca sprawę oraz adwokaci/radcowie prawni reprezentujący Wnioskodawców i Uczestników w sprawie VII Ns 617/19 pominęli istotną okoliczność.

Stan prawny uległ zmianie z dniem 21 września 2022 roku.

W dniu 21 września 2022 roku weszło w życie nowe Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 roku w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych, które zezwala na lokalizacją zjazdu zwykłego z jezdni głównej drogi klasy GP w „trudnych warunkach” gęstego zagospodarowania terenu obszarów zabudowanych jakie miały miejsce w przedmiotowo rozpatrywanym przypadku dz. ew. nr [dane nieruchomości] z obr. Skaryszew Miasto w Skaryszewie.

Wszystkie dotychczasowe stanowiska Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Warszawie znajdujące się w aktach sprawy VII Ns 617/19 dotyczą okres i stanu prawnego obowiązywania starego (tj. już nieobowiązującego) Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 02 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (ostatnie stanowisko z dnia 21 lipca 2022 roku na kanwie starych regulacji prawnych i technicznych).

W przedmiotowej sprawie nie zbadano natomiast możliwości usytuowania niezależnego zjazdu zwykłego na dz. ew. nr [dane nieruchomości] z obr. Skaryszew Miasto w Skarzyszewie w nowym stanie prawnym obowiązującym od dnia 21 września 2022 roku.

Uczestnicy zlecili zatem przeprowadzenie kompleksowej analizy istniejącego stanu faktycznego w ciągu drogi krajowej nr 9 (droga klasy GP) na kanwie nowych przepisów techniczno-budowlanych z udziałem certyfikowanego audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Ze sporządzonej opinii prawno-projektowej z dnia 12 listopada 2025 roku bezsprzecznie wynikało, iż w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z „trudnymi warunkami” określonymi w § 4 pkt 22 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 roku w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych. Tym samym lokalizacja i budowa zjazdu w przedmiotowej lokalizacji jest możliwa i dopuszczalna.

„Trudne warunki” to warunki wynikające z istniejącego ukształtowania lub zagospodarowania terenu, ze stopnia złożoności warunków gruntowo-wodnych lub z konieczności ograniczenia oddziaływania drogi na środowisko, które przy zachowaniu podstawowych warunków, o których mowa w dziale II, uniemożliwiają zastosowanie rozwiązania standardowego lub powodują, że koszty zastosowania rozwiązania standardowego w cyklu życia drogi byłyby rażąco wysokie względem rozwiązania alternatywnego”.

W dniu 20 listopada 2025 roku r. pr. dr inż. Jonatan Hasiewicz stawił się z opracowaną ekspertyzą na rozprawie oraz ze stosownym pismem procesowym wzywającym do zajęcia ponownego stanowiska przez GDDKiA Oddział Warszawa.

Sprawa ta wywołała szok i konsternację, gdyż sędzia była już „gotowa z wyrokiem” (Postanowieniem końcowym), a Wnioskodawcy mieli przyjść „na gotowe”.

Należy pamiętać jednak, iż sąd cywilny nie może zlekceważyć takich okoliczności, gdyż  wydanie wyroku (Postanowienia końcowego) w stanie prawnym, który jednak administracyjnoprawnie poprzez zjazd zwykły umożliwiałby bezpośrednie skomunikowanie nieruchomości Wnioskodawców z drogą publiczną mógłby zostać skutecznie zakwestionowany w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym w Radomiu.

Stąd też sędzia zobowiązała Wnioskodawczynię do ponownego wystąpienia o zezwolenie na lokalizację zjazdu zwykłego do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na kanwie nowych przepisów techniczno-budowlanych dla dróg oraz samodzielnie wystąpiła do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o zajęcie stanowiska na piśmie.

Jak to bywa w takich przypadkach, wiatr zawsze wieje w oczy.

Sąd Rejonowy w Radomiu VII Wydział Cywilny w wystąpieniu do GDDKiA Oddział Warszawa zapomniał załączyć opinię prawno-projektowej z dnia 12 listopada 2025 roku wykazującą istnienie „trudnych warunków”. Jednocześnie pełnomocnik Wnioskodawczyni (nie do końca zainteresowany tym aby jednak było takie zezwolenie) wystąpił niechlujnie na jednej kartce z wnioskiem o wydanie zezwolenia na lokalizację zjazdu.

Efekt tak wadliwych działań był fatalny:

• decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Warszawie z dnia 11 lutego 2026 roku o sygnaturze O/WA.Z-3.4241.23.2026.1.EC odmówiono ponownie wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi krajowej nr 9,
• pismem z dnia 27 grudnia 2025 roku o sygnaturze O/WA.Z-3.4241.928.2025.ZDJ Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Warszawie poinformował że nie zamierza wydać zezwolenia na lokalizację zjazdu gdyż nie ma wykazania istnienia „trudnych warunków”.

W takiej sytuacji skontaktowaliśmy się z pełnomocnikiem Wnioskodawczyni czy mogłaby ona Nam bezpośrednio udzielić pełnomocnictwa, abyśmy zgodnie z przepisami i wymogami art. 29 ust. 1 i 4 ustawy o drogach publicznych wystąpili o zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy zezwolenia na lokalizację zjazdu. Jednocześnie poinformowaliśmy Sąd Rejonowy w Radomiu VII Wydział Cywilny, że do GDDKiA Oddział Warszawa omyłkowo nie wysłał pisemnego uzasadnienia istnienia „trudnych warunków”.

Po uzyskaniu pełnomocnictwa od Wnioskodawczyni (nieruchomość izolowana) wystąpiliśmy w trybie art. 155 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego w zw. z art. 29 ust. 1 i 4 ustawy o drogach publicznych do GDDKiA Oddział Warszawa o zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy zezwolenia na lokalizację zjazdu, przy czym załączyliśmy opracowany projekt drogowy budowlany oraz pisemne uzasadnienie istnienia „trudnych warunków”.

W pisemnym uzasadnieniu istnienia „trudnych warunków” wskazano, iż w przypadku lokalizacji zjazdu zwykłego w „trudnych warunkach” można zastosować środki kompensujące minimalizujące zagrożenia w bezpieczeństwie ruchu drogowego takie jak jednostronna obsługa zjazdu (znak C – 2 „nakaz jazdy w prawo” oraz znak poziomy P – 4 „linia podwójna ciągła”) lub ograniczenie dostępności zjazdu (pkt 6 ppkt 6 WR-D-33 wydanych na podstawie art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o drogach publicznych). Nie powinno być zatem obaw co do tego, iż lokalizacja projektowanego zjazdu zwykłego na dz. ew. nr [dane nieruchomości] z obr. Skaryszew Miasto w Skaryszewie z rejonu zatoki autobusowej w ciągu drogi krajowej nr 9 wywoła jakiekolwiek dodatkowe zagrożenia w bezpieczeństwie ruchu drogowego w sytuacji, gdy będzie to zjazd zwykły klasy „C2” prowadzący do nieruchomości gruntowej o zabudowie jednorodzinnej (1 – 2 samochody osobowe).

Sytuacja się całkowicie obróciła.

Decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Warszawie z dnia 11 marca 2026 roku o sygnaturze O/WA.Z-3.4241.23.2026.2.EC uchylono decyzję odmawiająca wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu zwykłego z drogi krajowej nr 9 oraz wydano zezwolenie na lokalizację zjazdu zwykłego z drogi krajowej nr 9.

Jednocześnie GDDKiA Oddział Warszawa poinformowała Sąd Rejonowy w Radomiu VII Wydział Cywilny o wydanym zezwolenia na lokalizację zjazdu zwykłego z drogi krajowej nr 9 na nieruchomość Wnioskodawczyni.

Finalnie Postanowieniem Sądu Rejonowego w Radomiu VII Wydział Cywilny z dnia 29 kwietnia 2026 roku w sprawie VII Ns 617/19 umorzono postępowania w sprawie ustanowienie służebności drogi koniecznej, co doprowadziło do pojednania sąsiadów i zakończenia wieloletniej 7 letniej batalii o dostęp do drogi publicznej.

Przedmiotowy przypadek w sposób jednoznaczny ukazuje pewną prawidłowość w rzeczonej tematyce zjazdów z dróg publicznych oraz służebności dróg koniecznych – wiedza, merytoryka oraz znajomość specyfiki tego typ spraw wśród wielu prawników jest znikoma. Należy także mieć świadomość tego, iż sędziowie sądów cywilnych i sądów administracyjnych mają wiele różnych spraw, i niekoniecznie muszą znać zasady wydawania zezwoleń na lokalizację zjazdów zwykłych.

W tego typu skomplikowanych stanach faktycznych należy zawsze korzystać ze wsparcia osoby ściśle zajmującej się drogownictwem oraz procedurami związanymi z dostęp do drogi publicznej, obsługą komunikacyjną oraz uzyskiwaniem zezwoleń na lokalizację zjazdów. Osobą taką może być r. pr. dr inż. Jonatan Hasiewicz który w swoim bogatym doświadczeniu łączy wiedzę prawną, projektową i techniczną.